Preventieve maatregelen 

Op deze pagina worden maatregelen benoemd die ingezet worden als de zorgvrager ook maar enig risico heeft op het krijgen van decubitus. De te nemen maatregelen kunnen per zorgvrager verschillend zijn.
Op het moment dat de situatie complex is of kennis te kort schiet kent de zorgverlener zijn deskundigheid en verantwoordelijkheid en overlegt in de volgende situaties met een expert op het gebied van decubitus: gespecialiseerd verpleegkundige, ergotherapeut of behandelend arts.

• Specifieke adviezen met betrekking tot preventieve en curatieve maatregelen
• Bij onvoldoende resultaat of problemen
• Bij het inzetten van hoogwaardige zit- en ligondersteunend materiaal

Preventieve maatregelen op deze pagina:

• Huidverzorging
• Houding en mobiliteit
• Voeding en vocht
• Verpleegplannen
• Maatregelen specifiek voor het ziekenhuis
• Onjuiste maatregelen

Huidverzorging

• Goede hygiëne/wasbeurt met een neutrale niet ontvettende zeep
• Een droge huid verzorgen met een neutrale bodylotion of crème
• Bescherm de huid bij incontinentie met een barrièrecrème/spray of vaseline/lanette crème
• Huidbeschadiging voorkomen
• Inspecteer/palpeer de huid dagelijks op de risicoplaatsen
• Zorg voor droge, schone gladde onderlaag zowel in bed als op de stoel
• Zorg dat kleding glad onder het lichaam ligt
• Inspecteer schoenen voor aantrekken op vreemde voorwerpen in de schoen bij sensibiliteit stoornissen
• Geen (vaak onnodige) disposable onderleggers in bed of stoel

Naar top pagina

Houding en mobiliteit

• Let op een goede en slechte houding
• Consequente wisselligging en/of houdingsveranderingen minimaal á 3 uur (bijvoorbeeld zijligging in 30 graden)
• In de stoel ieder half uur van houding wisselen of “liften”
• Indien mogelijk mobiliseren
• Leg bij bedreigde hielen de hielen vrij m.b.v. een hoofdkussen die de gehele kuit tot de achillespees ondersteunt. Gebruik bij schuifkrachten dikke katoenen (badstof), niet knellende sokken.
• Leg bij bedreigde ellebogen de ellebogen vrij m.b.v. een kussen
• Voetenbankje bij zitten in de stoel als de stoel zo hoog is dat de voeten niet plat op de grond rusten
• Dekenboog bij verhoogde druk op de tenen
• Geef een papagaai/bedgalg zodat de zorgvrager zichzelf kan optrekken/verplaatsen in bed
• Bed in fowlerse houding hoofd-, en voetensteun 30 graden omhoog (vermindering schuiven en betere drukverdeling). Als dit niet mogelijk is voeteneinde van het bed verhogen om onderuit schuiven te voorkomen.
• Kijk of bij zitten in de rolstoel een lichaamsdeel tegen een onderdeel van de rolstoel drukt, waardoor decubitus ontstaat. Hef dit op
• Let bij transfer van bed naar stoel en vice - versa op steunen en uitsteeksel. Omwikkel de uitsteeksels zo nodig ter bescherming
• Let bij gevoelsstoornissen op knellend schoeisel en/of kleding, kijk of het mogelijk is schoen iets aan passen
• Gebruik een tilhulpmiddel (bijvoorbeeld tillift) om schuiven te voorkomen

Goede lighouding (PDF)               
Goede zithouding (PDF)

Let op: in principe mag men de decubituswond
niet meer belasten totdat de wond genezen is.

Indien er een probleem (zorgvrager met een hoog risico op decubitus of die al decubitus heeft) is geconstateerd zullen er vaak meer maatregelen zoals bijvoorbeeld AD zitkussen en AD matras genomen moeten worden.

Klik hier voor informatie over anti-decubitusmaterialen

Naar top pagina

Voeding en vocht

• Zorgdragen voor een volwaardige voeding
• Stimuleren tot voldoende vochtinname (1½ - 2 liter per dag)
• Eventueel aanleggen van een vochtbalans of vocht- en/of voedingslijst om inzicht te krijgen in de inname
• Bij verslechtering toestand door verhoogde behoefte of verminderde eetlust; overleg met behandelend arts                                       

Verwijsindicatie voor een diëtist

• De aanwezigheid van decubitus of een verhoog risico op decubitus
• Recent (ongewenst) gewichtsverlies
• Richtlijn is 5% in 1 maand = ongeveer 3 kg in een maand of 10% in 6 maanden = 6 kilo in 6 maanden
• Indien de BMI < 20 of BMI 30 is.
• BMI = Body Mass Index = het gewicht delen door de lengte in het kwadraat.

Klik hier om naar de website van het Voedingscentum te gaan 

Naar top pagina

Verpleegplan

Verpleegkundigen en verzorgenden voeren vaak intuïtief meer taken uit dan ze zelf concreet benoemen. Veel interventies blijven daardoor onzichtbaar, zoals begeleiding, instructie en informatie geven. Met het opstellen van een individueel verpleegplan wordt bereikt dat andere zorgverleners op de hoogte zijn van de geboden zorg en de geplande zorg.

• Opstellen van individuele verpleegproblemen, daarbij is het doel geformuleerd en zijn de interventies beschreven.
• De standaard verpleegplannen beschreven op de pagina Standaardverpleegplannen dienen als richtlijn voor het formuleren van individuele verpleegplannen.
• Betrek familie/ mantelzorg bij de preventie van decubitus en reik de informatiefolder over decubitus uit aan de zorgvrager of diens mantelzorger.

Naar top pagina

Specifieke afdelingen in het ziekenhuis

Er zijn afdelingen waar preventieve maatregelen moeilijk te realiseren zijn zoals de röntgen, spoedeisende hulp, radiotherapie en de operatieafdeling.

Praktisch is het moeilijk om dikkere matrassen te gebruiken voor onderzoektafels en apparaten die beperkt zijn in ruimte. De tunnel van een CT-scanner of MRI-apparaat heeft een zekere doorsnede, waardoor de dikte van de matras op de slede wordt bepaald. Op operatietafels speelt gewicht, stabiliteit en hanteerbaarheid een grote rol.

Er zal altijd in overleg met de afdelingen bekeken moeten worden wat mogelijk is.

Adviezen met betrekking tot deze afdelingen zijn:

• Wees je bewust van de onderlaag (droog/glad)
• Leg waar mogelijk de risicoplaatsen vrij
• Laat zorgvragers niet onnodig lang op de behandeltafel liggen
• Leun niet op de zorgvrager
• Zorg zo mogelijk voor een zachte onderlaag
• Let op dat er geen slangen onder het lichaam doorlopen
• Let goed op bij het overtillen op het ontstaan van wrijfkrachten
  
  

Naar top pagina

Onjuiste maatregelen (dus niet doen!)

Naar top pagina